Susma 24 tarafından yayımlanan “Sansür Gündemi”ni okurlarımızla paylaşıyoruz:
Susma Platformu’nun X hesabına erişim engeli
Susma Platformu’nun X hesabı (@susma_24) 27 Haziran’da Türkiye’den erişime engellendi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kurumu (BTK) tarafından 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi uyarınca X’e iletilen bir bildirim gereği getirilen erişim kısıtlamasına dair kararın gerekçesi hakkında herhangi bir bilgiye yer verilmedi. Ancak hesabın tamamen erişime engellendiğini duyuran bildirimden kısa bir süre sonra X’ten gönderilen ikinci bir e-postada yine aynı madde gereği Susma hesabından yapılan bir paylaşıma erişimin engellendiği bilgisi yer aldı. Sözü geçen paylaşım, 19 Haziran itibarıyla aralarında 17 Mayıs Derneği, İnsan Hakları Derneği, Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği, GALADER, Genç LGBTİ+ Derneği, HEVİ LGBTİ+ Derneği, Lambdaİstanbul, LİSTAG, Muamma LGBTİ+, Pembe Hayat, SPoD, Çatlak Zemin, Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı, TGS Kadın ve LGBTİ+ Komisyonu’nun da bulunduğu çok sayıda LGBTİ+ ve kadın hakları savunucusu dernek, gazeteci ve hak savunucusuna ait hesapların X tarafından benzer gerekçeyle Türkiye’den erişime engellenmesine dairdi.
Susma Platformu’nun 2016 yılından beri faaliyette olan X (önceki ismiyle Twitter) hesabının 10 binin üzerinde takipçisi bulunuyor. Susma Platformu olarak karara karşı yasal itirazda bulunacağız.
Deniz Göktaş’ın “Ölü Deniz”i hedef tahtasında
Komedyen Deniz Göktaş’ın 1 Haziran’da Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu’nda sahnelediği, 24 Haziran itibarıyla ise YouTube’da paylaştığı yeni stand-up gösterisi “Ölü Deniz”, içerdiği politik mizah nedeniyle kamuoyunda geniş yankı buldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ekrem İmamoğlu, Akın Gürlek, CHP’deki “mutlak butlan” tartışmaları, uyuşturucu operasyonları, yeni nesil çeteler gibi güncel siyasi isimlere ve olaylara yer veren gösteri YouTube’da bir hafta içinde sekiz milyona yakın görüntülemeye ulaştı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’a “hakaret edildiğini” öne süren ve “Deniz Göktaş isimli bu zıpır, stand-up gösterisinde o tiz sesiyle Cumhurbaşkanımıza dil uzatıyor” sözlerini sarf eden eski AKP Milletvekili Şamil Tayyar’ın öncülüğünde sosyal medyada troller tarafından da hedef gösterilen Göktaş’ın, önce gösterisinden kesitlerin yer aldığı X paylaşımlarına “millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gerekçesiyle Türkiye’den erişim engeli getirildi. Ardından da Göktaş hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından “dini değerleri aşağılama” suçlamasıyla soruşturma başlatıldı.
Müzisyen Haluk Tolga İlhan beraat etti
Halk müziği sanatçısı Haluk Tolga İlhan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne yönelik 19 Mart 2025’te gerçekleştirilen operasyonun ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımlar gerekçe gösterilerek “suç işlemeye alenen tahrik” suçlamasıyla yargılandığı davanın ilk duruşmasında beraat etti. Mahkeme, sanığa yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması nedeniyle beraat kararı verdi. İlhan, paylaşımında “İmamoğlu, Demirtaş ve diğer tüm gözaltına alınanlar serbest bırakılsın. Bugün Çağlayan’da olacağız” demişti.
Mohsen Namjoo’nun Ankara konseri yasaklandı
İranlı müzisyen Mohsen Namjoo’nun 13 Haziran’da Congresium Ankara’da vereceği konser, Çankaya Kaymakamlığı tarafından yasaklandı. Kaymakamlıktan yapılan yazılı açıklamada, “İran asıllı Mohsen Namjoo’nun, 13 Haziran’da planlanan konser etkinliğine kamuoyunda oluşan haklı hassasiyetler doğrultusunda izin verilmemiştir” denildi.
Yasak kararı, müzisyene yönelik bazı haber sitelerinde ve sosyal medyada “Kur’an ayetlerini müzikleştirdiği” bilgisinin dolaşıma sokulmasının ardından geldi.
Küresel baskı rejimi altında kültür-sanat
2025 yılı savaşların, kalabalık protestoların ve kültürel tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemdi. Gazze’de devam eden savaştaki talanda birçok kültürel miras alanı, müze, kütüphane ve sanat kurumu da zarar gördü. Haziran ayında yaşanan İsrail-İran çatışması bölgedeki siyasi gerilimi artırırken Sudan, Ukrayna ve Myanmar gibi çatışma bölgelerinde insanlar ağır baskılar altında hayatta kalmayı sürdürdü. Aynı dönemde Sırbistan’da yüz binlerce kişinin katıldığı öğrenci protestoları, Kenya’daki gençlik hareketleri ve farklı ülkelerdeki hükümet karşıtı gösteriler yılın toplumsal olayları arasındaydı. Kültür-sanat alanında Filistin ile dayanışmada bulunan çeşitli sergiler iptal edildi, meseleyi yok sayan festivallere yönelik boykot çağrıları yapıldı ve kurum içi krizler yaşandı. Afganistan’da ise Taliban’ın müzisyenlerin ve kadınların kültürel yaşamdaki varlığına yönelik yasakları devam ederken İran, Rusya, Türkiye ve başka birçok ülkede sansür, ifade özgürlüğü ve sanatçıların kamusal rolü üzerine tartışmalar mevcuttu.
Sanatsal ifade özgürlüğünü savunan ve her sene kültür-sanat alanına yönelik baskıları belgeleyerek raporlayan uluslararası insan hakları kuruluşu Freemuse’un tüm bu yaşananların gölgesinde 2025 yılı boyunca kültür-sanat alanına yönelik baskıları kayıt altına aldığı kapsamlı raporunu Fırat Yusuf Yılmaz Susma Platformu için değerlendirdi.
