Moda Sahnesi, 27. Yapı Kredi Afife Tiyatro Ödülleri’nin ardından bir basın açıklaması yayınlayarak özel ve bağımsız tiyatroların yaşadığı eşitsizlikleri gündeme taşıdı. “Bugünden itibaren hangi tiyatro ödülü olursa olsun “Ödenekli Tiyatrolar” ile “Özel -bağımsız- tiyatroları” birbirinden ayırarak değerlendirmeyen hiçbir ödüle moda sahnesi ve kurucuları katılmayacaktır” denilen açıklama şöyle:
27.si düzenlenen Afife Tiyatro Ödülleri ile birlikte Türkiye’nin tiyatro alanındaki en önemli problemlerinden biri olan “özel -bağımsız- tiyatrolarının desteklenmemesi tekrar gündeme gelmiştir.
Ankara ve İstanbul Devlet Tiyatroları’nın ortaklaşa yapımını üstlendikleri oyuna 5 dalda ödül verilmiştir. Ödenekli tiyatrolar kamusal bütçeyi kullanarak tiyatro yaparlar. Özel -bağımsız- tiyatrolarla kıyaslanamayacak zenginlikte ve güçte tiyatro yapma koşullarına sahiptirler. Geçtiğimiz sezon 450 özel tiyatroya T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı özel tiyatrolara devlet desteği olarak yaklaşık 60 milyon TL dağıtmıştı. Özel tiyatro başına yıllık ortalama 133 bin TL ile destek sağlanmıştır. Oysa 1 seyircinin DT’ye maliyeti 2000 TL’ye yakındır. Buna mukabil DT’nin en yüksek bilet fiyatı 450 TL’dir. Hesap ortada: her 1 seyirci için kamu bütçesinden 1500 TL destek sağlanmıştır. DT yetkililerinin açıklamalarına göre DT’yi bütün ülkede geçen sezon 2 milyon 250 bin seyirci izlemiştir. Bu hesaba göre kamu bütçesinden geçen sezon 3 milyar 375 milyon TL desteklenmiştir. Bu maddi koşullara sahip bir tiyatro ile yıllık 133.000 TL ile desteklenen bir özel tiyatro bir tutulabilir mi?
Yukarıdaki tablo özel -bağımsız- tiyatroların tiyatro yapma hakkının gasp edildiğini göstermektedir -ki özel -bağımsız- tiyatroların içinde bulunduğu vergi yükünden ayrıca bahsetmek gerekir ama buraya sığmaz o mesele.
Özel -bağımsız- tiyatrolar için tiyatro yapmak maddi açıdan çok zor koşullarda gerçekleşmektedir. Bu zor koşulların değiştirilmesi mümkündür. Sadece kamu yönetiminin -ister merkezi, ister yerel- bu problemi görmesi ve sonra da gidermek için adım atması gerekmektedir.
6 Ekim 2025’teki Afife Tiyatro Ödülleri tercihlerini DT’den yana yaparak özel -bağımsız- tiyatro problemini görünür kılmıştır. Ödüllerden başlayarak özel -bağımsız- tiyatrolar adına pozitif ayrımcılık yapılmasının gerekli olduğunu düşünüyoruz. Bunun için de ilk olarak Ödenekli tiyatrolar ile özel -bağımsız- tiyatroların tiyatro ödüllerinde birbirinden ayrı tutularak değerlendirilmesi gerektiğini öneriyoruz. Ayrıca bu önerimizi geçtiğimiz yıllarda da yapmıştık ödül töreni düzenleyen bazı yönetimlere.
Bugünden itibaren hangi tiyatro ödülü olursa olsun “Ödenekli Tiyatrolar” ile “Özel -bağımsız- tiyatroları” birbirinden ayırarak değerlendirmeyen hiçbir ödüle moda sahnesi ve kurucuları katılmayacaktır. Oyunlarda görev alan sanatçı dostlarımızın katılmasını ise kendi kararlarına bırakmayı uygun gördük.
Özel -bağımsız- tiyatroların desteklenme modellerinin olmayışı gibi çok önemli problemin tarifi ve sonra da çözümü için gerekli adımları atmaya kamu yönetimini razı etmek için ayrışmanın şart olduğunu düşünüyoruz. Bütün tiyatrolar için eşit üretim koşulları yaratılması demokratik toplum için gereklidir.
Özgür, eşit, adaletli bir memleket yaratmak için…
MODA SAHNESİ
